Armed conflict, Human Rights

Pahimakas ni Rambo

Rei Mon Guran (Larawan mula sa Facebook page para kay Rei Mon)

Kaarawan ni Rei Mon “Rambo” Guran ngayon. Araw ng pagkamatay niya bukas. Si Rambo ay isang lider-estudyante at mahal na anak. Isa rin siyang iskolar ng bayan. Naging aktibo siya sa League of Filipino Students. Noong Hulyo 31, 2006, walang awang pinagbabaril si Rambo, habang nakasakay sa bus, papuntang eskuwela. Isa siya sa mga biktima ng ekstrahudisyal na pamamaslang noong panahon ni Pang. Gloria Macapagal-Arroyo. Hanggang ngayon, hustisya pa rin ang hangad ng mga kaanak ni Rambo, hindi lamang sa mismong kumalabit sa gatilyo ng baril na kumitil sa buhay niya, kundi sa mga arkitekto ng mapaniil na mga polisiyang kontra-insurhensiya na pinupuruha’y mga sibilyang tulad ni Rambo.

Narito ang kuwento ng pagpaslang kay Rambo, unang nailathala sa Pinoy Weekly noong Nobyembre 2006.

Pahimakas ni Rambo

Bakit pinapaslang ang kabataang tulad ni Rei Mon Guran?

Kenneth Roland A. Guda
Pinoy Weekly, Nobyembre 22-28, 2006

Kahit napuyat sa salu-salo noong nakaraang gabi, pinilit pa ni Rei Mon Guran – kilala rin bilang “Rambo” o “Ambo” — na gumising nang maaga para makapasok sa eskuwela noong umaga ng Hulyo 31. Tatlong oras ang biyahe mula sa Bulan, Sorsogon patungong Legazpi City.  Kaya alas singko pa lamang, nagpahatid na si Rambo sa amang si Mang Arnel sa terminal ng bus.

Noong nakaraang gabi, lubos ang saya ni Rambo sa pagdiriwang ng 21-taong kaarawan. Ilang buwan matapos mapaslang ang kaibigan at kasamahan sa LFS (League of Filipino Students) na si Cris Hugo sa Legazpi, maraming kaibigan at kamag-anak ang nagpayo sa kanya na maghinay-hinay na muna sa aktibismo.

Ito mismo ang payo ni Mang Arnel sa anak. Bilang lider ng LFS sa Aquinas University sa Legazpi, may kutob si Mang Arnel na isa ang anak niya sa maaaring sumunod na target. Alam ng ama kung paano mag-isip ang militar, dahil minsan na siyang naging sundalo.

“Pero naging matigas si nonoy (tawag sa anak na lalaki sa Bikol). Sabi niya sa text: ‘Kung pagkamatay ko ang ikaliligaya ng mga kaaway, bahala na sila sa akin.’ Sabi ko sa kanya, ‘Huwag naman ganyan, anak.’ Marami ka pang magagawa,” kuwento ni Mang Arnel.

Maraming plano sa buhay si Rambo, at handang isakripisyo ni Mang Arnel ang lahat para matupad ang mga iyon. “Gusto kong maging abogado,” wika minsan ni Rambo sa ama.

“Sige, anak. Pagretiro ko, may makukuha akong pera. Puwede mong gamitin.”

“Pero,” pahabol ni Rambo, “huwag niyong asahang yayaman tayo, dahil walang human rights lawyer na umaangat ang kabuhayan.”

Sa ika-21-taong kaarawan ni Rambo, ibinalato ni Mang Arnel ang traysikel sa anak. “Gamitin mo na ito. Kung wala kang masyadong ginagawa, puwede kang mamasada dito sa atin. Dagdag sa allowance mo,” sabi ng ama.

Si Rei Mon, mukhang pagtapos niya sa elementarya. (Larawan mula sa Facebook page alay kay Rei Mon)

Matalino at madiskarte si Rambo.  Nag-aral siya sa Unibersidad ng Pilipinas sa Los Baños, Laguna, ngunit napilitang bumalik sa Bikol dahil nagkaproblema sa karelasyon. Pero kahit noong nasa UPLB, aktibista na siya. Mahilig din siyang magsulat. Katunayan, nang makialam ang administrasyon ng UPLB sa pagpapatakbo ng Perspective, publikasyon ng mga estudyante,  isa si Rambo sa mga nagtaguyod sa paglalabas ng alternatibong pahayagang Rebel Perspective.

Nang malipat sa Aquinas University sa Legazpi, ipinagpatuloy ni Rambo ang pagiging aktibo sa LFS. Kahit delingkuwente sa eskuwela, naging paborito siya ng mga propesor at kaklase dahil kenkoy at mapagkaibigan. Nitong unang semestre ng 2006, pinasok ulit ni Rambo ang peryodismo. Nag-aplay siyang correspondent ng pahayagang pangkampus, ang Pegasus. Madaling nakapasa si Rambo. Kahit bago pa lang, marami siyang naisulat  – kadalasa’y pampulitikang analisis sa mga isyung pambayan. Dahil dito at sa kanyang pagiging tagapagsalita ng LFS, tumanyag nang husto si Rambo.

Noong gabi ng kanyang kaarawan, bago siya bumalik patungong Aquinas, pansin na ng mga kaibigan ni Rambo ang matitikas na lalaking umaali-aligid sa labas ng bahay. Katunayan, nang dumaan sila pauwi, binati pa sila. “Naki-bertdey kayo kay Ambo?” Kumaripas sa takot ang mga kaibigan ni Rambo.

Kinaumagahan nga, nagpahatid si Rambo sa ama sa terminal. Naghihintay ang eskuwela, ang mga aralin, ang mga gawain sa LFS: Dapat na maagang masimulan ang linggo.

Sa pinakadulo ng bus, iniupo ni Mang Arnel ang anak. “Low profile ka lang sa biyahe,” tagubilin ng ama kay Rambo. Iniwan ni Mang Arnel si Rambo na nagbabasa ng librong Harry Potter at nakikinig ng musika sa kanyang I-Pod habang naghihintay na pag-alis ng bus.

Kararating pa lamang sa bahay ni Mang Arnel nang ibalita sa kanya ng mga kapitbahay: Pinagtatadtad ng bala si Rambo sa loob ng bus! Takbo siya pabalik ng terminal, kasama ang dalawa pang anak. Inabutan ni Mang Arnel ang duguang si Rambo, lupaypay sa upuan.

“Ano ang ginawa ninyo sa anak ko?” tanong niya sa isang pulis na nagbabantay. Gusto pa ng mga kapatid na itakbo si Rambo sa ospital, ngunit nang makita ni Mang Arnel ang dalawang tama sa dibdib, sa panga at sa likod, alam niyang wala na ang panganay na anak.

Sa pakikipag-usap sa mga saksi, napag-alaman ni Mang Arnel ang mga pangyayari: Isang matikas na lalaki ang umakyat sa bus, tumungo sa kinauupuan ni Rambo, tumango sa matikas ding lalaking katabi ng anak, at saka tinadtad ng bala ang aktibista. Pagkatapos, tahimik na bumaba ang lalaki, pati ang tinanguang lalaki, habang nagsisigawang pababa ang mga pasahero.

“Nakapanghihinayang ang buhay ni Rambo,” ani Mang Arnel. “Pero ipinagmamalaki naming nagkaroon kami ng anak na tulad niya. Masaya kaming nagkaroon ng anak na di namin ikinahihiya, na itinuturing ng marami na bayani at huwarang kabataan.”

Note: Matapos lumabas ang artikulong ito, lumabas din ang artikulo ko sa PW hinggil sa paggawad diumano ng “rebolusyonaryong hustisya” sa isang yunit ng Army na diumano’y may kinalaman sa pagpaslang kay Rambo.

Kuha ang mga larawan sa itaas mula sa Facebook page na alay kay Rei Mon.

Standard
Armed conflict, Culture, History, Human Rights

A dad’s day offering

Special father’s day offering: You can watch the entire film by Costa-Gavras, titled “Missing”. The film is about a father’s search for his missing son, one of many who disappeared after the right-wing coup in Chile in September 11, 1973. This film stars Jack Lemmon, who starred in another father’s day film, “Dad.” I like this Costa-Gavras film more, though. Happy dads’ day to all dads. [To watch the rest of the film, you can go to the part 2 of this film: http://www.youtube.com/watch?v=wmNKBhvcn0Y&feature=related, then search for the rest in YouTube.]

Standard
Armed conflict, Culture, Human Rights, journalism

Photographing defiance against impunity

No single image or photo can adequately capture the phenomenon of “impunity” in the country, much less the efforts to curb or stop it. But that was exactly the challenge that the National Union of People’s Lawyers (NUPL)’s photo contest posed to photographers: Present a single image that visually captures our fight against impunity. I entered the contest with the idea of submitting some of my photos that invoked resistance or struggle against state-sponsored violence, either in the provinces where the various armed conflicts are most vividly experienced, or in the metropolitan streets, where the protests are most frequently expressed. I am thankful that the NUPL’s judges, Attys. Charlie Yu and Greg Fabros, as well as Edith Burgos and (legendary) Associated Press chief photographer Bullit Marquez, chose two of my entries in the top ten, and chose one of my submissions as the first prize. The latter photo, which I clumsily titled “Act of Defiance,” shows an urban poor activist braving the water canons employed by anti-riot policemen during a protest rally against repressive policies of then President Arroyo’s regime, in 2006. (Trivia: I used a FILM SLR Nikon camera for this photo. Yes, I was still using film as late as 2006. Hehe.)

While I am proud of this photo (if I remember correctly, this was one of my “Hail Mary” photos), some of the other submissions — the ones that I did see, because I arrived, uhm, late during the awarding program last January 27 — are quite compelling. I wish NUPL would publish the submissions, or at least the ten finalists, in their website, blog or Facebook account.

Here is one of my submissions; one of the ten finalists: a photo of a Muslim man and his child awkwardly sitting between two paramilitary armed men in Munai, Lanao del Norte on October 2008. The paramilitary soldiers were a constant presence in refugee camps like the one that the man and his child sought refuge in, after government troops attacked Muslim communities with supposed Moro Islamic Liberation Front (MILF) presence in Lanao del Sur. These refugees fled their communities for fear of their lives.

 

Here is the so-called “winning” photo.

News of the contest in alternative newsmagazines Pinoy Weekly and Bulatlat.

Standard